Kitap elime rast gele geçti. Yazarı Ümit Bayazoğlu gazeteciymiş, bu minvalde birkaç kitap daha yazmış. Uzun İnce Yolcular 37 kişinin yaşam öyküsünü anlatıyor. Sadece üçünün ( Zati Sungur, Sadun Boro ve Doğan Kardeş dergisine adını veren Doğan Taşkent) adını duymuşum. Diğerleri arka kapakta yazdığı üzere dansöz, prenses, tarzan, maceracı gibi oldukça değişik işler yapmış insanlar. Bu hayatları şaşkınlıkla okurken Türkiye’nin 1930’lu, 40’lı, 50’li yıllarında uzun uzun dolaştım. İnsanın temel maddesinin hiç değişmediğini, yaşamı belirleyen şeyin çoğu zaman rastlantılar olduğunu, yüreğimizde ne varsa onun peşinden -öyle ya da böyle- gittiğimizi, elimizde sandığımız kadar bir kontrol gücü olmadığını, kafaya bu kadar takacak bir şey olmadığını bir kez daha hatırladım.
Bizim yaşımızın yetmediği Doğan Kardeş dergisinin hikayesi çok çarpıcıydı. O yılların zengin iş adamlarından Kazım Taşkent’in iyi bir eğitim alsın diye İsviçre’ye gönderdiği oğlu Doğan bir dağ gezisi esnasında heyelan altında kalıp ölüyor. Bu dergi onun anısını yaşatmak için yayınlanmaya başlıyor ve tam 33 yıl aralıksız yayınlanıyor.
Kitabın 111. sayfasındaki Kazım Zafir’in hikayesinde ise hiç beklemediğim bir bölümle ile karşılaştım. Ağzım açık kaldı. 30 yıl önce biyokimya hocamız Muhlise Alvur’un ders sonunda bütün amfiye söylettiği tekerlemeye bir kitapta nasıl denk gelmiş olabilirim? Bu nasıl bir rastlantı? O kadar çok kitap okumuş olamam arkadaşlar 🙂
1930’lu yıllarda, sokak çocuklarına el uzatan Kazım Zafir dile kolay 250 çocuğa bir çatı vermiş. Üstelik günümüzün değme yaz kamplarına taş çıkaracak deniz kenarı konaklamalar, beyaz örtüler serili masalarda, kuş sütü eksik sofralarda yemekler ve iş öğrenme mecburiyeti olan bu kurum Kazım Beyi çekemeyenlerin iftiraları yüzünden 5 yılın sonunda kapatılmış. .
Netflix’in şahane yapımı İstanbul Ansiklopedisi sayesinde adını duyduğum Reşat Ekrem Koçu, bir gün yurdu ziyarete gelmiş. Çocukların tek tek fotoğraflarını çekmiş ve onlarla vedalaşırken çocuklar bu tekerlemeyi söylemiş:
‘‘Bombalaki bombalaki bom bom bom / zombalaki zombalaki zom zom zom”
1998’de, öğrenciler olarak hepsi birbirinden zor nice derse girip çıkarken ve ciddiyetten ölecek hâlde, çoğunlukla kaygılara boğulmuş bir hayat sürerken Muhlise Hoca, ders sonunda 150 kişiye bir ağızdan bu tekerlemeyi söyletirdi. Çok şaşırdığımı, ”Temel Bilimci” hocayı biraz da küçümsediğimi iyi hatırlıyorum. O yıllarda bile ”yaşlı” saydığımız hoca, ezberlediğimiz onca biyokimyasal döngünün hayatta hiçbir işimize yaramayacağını, aslolanın ”yaşama sevinci ve neşe” olduğunu bildiği için bu muzipliği yapıyordu herhalde.
Kulaklarınız çınlasın Muhlise Hocam. Ne kadar haklı olduğunuzu birkaç yıldır o kadar iyi anlıyorum ki. Umarım sağsınızdır ve neşeli bir hayat sürmüşsünüzdür.
